VAV TV ekranlarında yayınlanan "Millet Kıraathanesi" programı, bu hafta son devrin müstesna şahsiyetlerinden Prof. Dr. Mahmut Esat Coşan'ı odak noktasına aldı. Mustafa Akar ve İbrahim Altay'ın sunumuyla gerçekleşen programa konuk olan Doç. Dr. Necdet Yılmaz, Coşan'ın ilmi mirası, akademik titizliği ve aksiyon adamı kimliği üzerine kapsamlı açıklamalarda bulundu. Çanakkale'de düzenlenen ve geniş bir külliyatın meyvesi olan sempozyumun da konuşulduğu bu özel bölümde, bir ömre sığdırılan abidevi hizmetler tüm yönleriyle anlatıldı.

Sohbette öne çıkan başlıklar ve Mahmut Esat Coşan'ın hayatından süzülen dersler:

Köklü Bir Şecere ve Çanakkale'nin Ruhu

Mahmut Esat Coşan'ın hikayesi, kökleri Çanakkale'ye ve Gümüşhanevi Dergahı'na dayanan bir aile ile başlar. Dedesi Molla Abdullah Efendi, Fatih Medreselerinde yetişmiş ve Ahmed Ziyaeddin Gümüşhanevi Hazretleri'ne intisap etmiş bir alimdir. Ailenin üç oğlu da (Necati Amca'nın babası ve amcaları) Çanakkale, Filistin ve Sarıkamış'ta şehit düşmüştür. Bu "şüheda ailesi" geleneği, Coşan'ın hem vatan sevgisini hem de manevi derinliğini şekillendiren en temel unsurdur.

Akademisyen ve Mürşid: İki Kanatlı Bir Hayat

Prof. Dr. Coşan'ı dönemindeki pek çok isimden ayıran en belirgin özelliği, akademik titizliği ile tasavvufi terbiyeyi bünyesinde meczetmiş olmasıdır.

• Akademik Kariyer: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nde Türk-İslam Edebiyatı alanında ilk doktorayı yapan, ilk profesör olan ve bu alanın kurumsallaşmasını sağlayan isimdir.

• Dil Dehası: Arapça ve Farsçanın yanı sıra İngilizce ve Almancaya akademik düzeyde vakıf olan Coşan, metin şerhi konusunda tam bir ustaydı.

• Lügal ve Bilmen Tedrisatı: Necati Lügal gibi bir şarkiyat dehasının ve Ömer Nasuhi Bilmen gibi büyük bir fakihin rahle-i tedrisinden geçerek, Osmanlı bakiyesi ile modern akademik dünya arasında köprü olmuştur.

Hacı Bektaş-ı Veli ve "Makalat" Gerçeği

Mahmut Esat Coşan'ın en önemli akademik hizmetlerinden biri, Hacı Bektaş-ı Veli'nin "Makalat" eseri üzerindeki çalışmalarıdır. O dönemde kulaktan dolma bilgilerle tanınan Hacı Bektaş-ı Veli'nin gerçek kimliğini, bizzat yazma eserler ve mezar taşları üzerinden yaptığı araştırmalarla ortaya koymuştur. 365 yazma eseri tek tek inceleyerek hazırladığı bu çalışma, Horasan Erenleri'nin İslam akidesine ne kadar bağlı olduğunu bilimsel bir netlikle kanıtlamıştır.

"Hizmetler içerisinde tercih yapmak durumunda bırakmayın beni" diyen Coşan, hayatı bir bütün olarak görürdü. Ona göre müslüman; iktisadi, siyasi, kültürel ve sosyal hayatın merkezinde olmalıydı.

• Yayıncılık: İslam, Kadın ve Aile, İlim ve Sanat, Gül Çocuk gibi dergilerle bir dönem Türkiye'de 150 binli tirajlara ulaşmış, bir neslin yetişmesine öncülük etmiştir.

• Çevre ve Sağlık: Henüz Türkiye'de Çevre Bakanlığı yokken çevre dernekleri kurdurmuş, hanımların sağlık sorunlarına yönelik özel hastane ve vakıf girişimlerini başlatmıştır.

• Türkçe Hassasiyeti: Yabancı kelimelerin istilasına karşı Türkçeyi savunan, talebelerine ve çevresine dil bilinci aşılayan bir dil muhafızıydı.

28 Şubat ve Hicret: "Muvaffak Olamayacaksınız"

28 Şubat'ın karanlık günlerinde, baskılara boyun eğmeyen ve dik duruşunu bozmayan Mahmut Esat Coşan, çevresine zarar gelmemesi ve hizmetlerin küresel bir boyuta taşınması amacıyla hicret yolunu seçmiştir. Avustralya'dan Avrupa'ya kadar dünyanın dört bir yanında camiler, vakıflar ve eğitim merkezleri açarak tebliğ vazifesini evrenselleştirmiştir.

2001 yılında Avustralya'da geçirdiği elim bir trafik kazası sonucu şehadete eren Prof. Dr. Mahmut Esat Coşan, ardında yüzlerce eser, binlerce talebe ve asla eskimeyecek bir "ideal yol" bırakmıştır. Onun hayatı, bir müslümanın aynı zamanda nasıl donanımlı bir entelektüel, zarif bir edebiyatçı ve vizyoner bir lider olabileceğinin en canlı örneğidir.